Kim 5 yıl sürecek bir savaşta halkını ve ordusunu besleyebilir?
21.yüzyılda savaş denildiğinde akla ilk olarak hipersonik füzeler, insansız hava araçları, yapay zeka destekli sistemler ve uydu teknolojileri geliyor. Gerçekten de modern savaş alanları geçmiş yüzyıllara göre büyük ölçüde değişmiştir. Ancak değişmeyen bir gerçek vardır: Savaşlar teknolojiyle kazanılabilir, fakat üretim gücü olmadan sürdürülemez.
Tarih boyunca birçok devlet askeri üstünlüğe sahip olmasına rağmen ekonomik ve üretim kapasitesi yetersiz kaldığı için zayıflamıştır. Bugün de durum farklı değildir. Bir füzenin üretilebilmesi için çelik, enerji, elektronik bileşenler, lojistik ağları ve bunları üreten insan gücü gerekir. Bu nedenle modern savaşların görünmeyen cephesi tarım, enerji ve sanayidir.
Çin son kırk yılda yalnızca askeri kapasitesini değil, üretim altyapısını da olağanüstü büyütmüştür. Günümüzde dünyanın en büyük üretim merkezlerinden biri haline gelen ülke, küresel tedarik zincirlerinin kritik halkalarını kontrol etmektedir.
Çin yönetimi olası bir küresel kriz veya çatışma durumunda gıda arzının kesintiye uğramaması için büyük tahıl rezervleri oluşturmuş, tarım arazilerini korumaya yönelik sert politikalar geliştirmiştir. Aynı zamanda nadir toprak elementleri, pil teknolojileri ve elektronik üretimindeki üstünlüğü sayesinde yalnızca askeri değil ekonomik caydırıcılık da sağlamaktadır.
Çin’in stratejisi basittir: Eğer uzun sürecek bir rekabet olacaksa, yalnızca silah üretmek değil, üretim kapasitesini ayakta tutmak gerekir.
İran farklı bir örnek sunmaktadır. Uzun yıllardır ekonomik yaptırımlarla karşı karşıya olan ülke, dışa bağımlılığı azaltmaya yönelik politikalar geliştirmiştir.
Savunma sanayisinde yerli üretime yönelmesi, insansız hava araçları ve füze sistemleri geliştirmesi bunun sonucudur. Ancak İran’ın dikkat çekici yönlerinden biri de gıda ve enerji güvenliğini ulusal güvenliğin ayrılmaz parçası olarak görmesidir.
Yaptırımlar, İran’a modern savaşlarda yalnızca silah sahibi olmanın yeterli olmadığını öğretmiştir. Bir ülke dış ticareti kısıtlansa bile üretime devam edebilmeli, halkını besleyebilmeli ve temel ihtiyaçlarını karşılayabilmelidir.
Son yılların en önemli örneklerinden biri Rusya-Ukrayna savaşıdır. Bu savaş yalnızca tanklar ve füzeler arasında yaşanmamış, aynı zamanda limanlar, tahıl depoları ve enerji altyapıları üzerinde de yoğunlaşmıştır.
Ukrayna dünyanın önemli tahıl ihracatçılarından biridir. Tahıl koridorlarının kapanması birçok ülkede gıda fiyatlarının yükselmesine neden olmuştur. Böylece dünya, modern savaşlarda tarımın hala stratejik bir silah kadar etkili olabileceğini yeniden görmüştür.
Bu durum askeri kapasiteyle birlikte düşünüldüğünde önemli bir ders vermektedir: Teknolojik üstünlük yalnızca savunma sanayisinde değil, gıda üretiminde de kurulmalıdır.
Bazı ülkeler ise savaş hazırlığını yalnızca ordu üzerinden değerlendirmez. Finlandiya ve İsviçre gibi ülkeler stratejik stoklar, sivil savunma sistemleri ve kriz planlamalarıyla dikkat çeker.
Bu yaklaşımın temelinde şu düşünce vardır: Bir ülkenin direnci yalnızca askerlerin değil, çiftçilerin, mühendislerin, sağlık çalışanlarının ve üreticilerin direncine bağlıdır.
Türkiye’nin avantajı:
Türkiye’nin en büyük avantajı iklim ve biyolojik çeşitliliktir. Aynı anda onlarca farklı ürün yetiştirilebilir. Sebze, meyve, tahıl ve hayvansal üretim potansiyeli yüksektir. Coğrafi konumu lojistik açıdan önemlidir.
Geleceğin Savaşı
Gelecekte savaşlar daha fazla yapay zeka, siber saldırı ve otonom sistem içerecektir. Ancak bu teknolojileri geliştiren fabrikalar enerjiye ihtiyaç duyacak, çalışanlar beslenmek zorunda olacak ve toplumların ekonomik düzeni korunmak istenecektir.
Bu nedenle geleceğin güçlü devleti yalnızca en gelişmiş füzelere sahip olan değil, tarımını koruyabilen, enerji arzını sürdürebilen, sanayisini çalıştırabilen ve kriz zamanlarında toplumsal dayanıklılığını koruyabilen devlet olacaktır.
Sonuç olarak modern savaşın merkezinde hala çok eski bir gerçek yatmaktadır: Bir ülkenin gerçek gücü yalnızca cephaneliğinde değil, tarlalarında, fabrikalarında ve üretim kapasitesinde saklıdır….
Meltem Acar/Biyolog/Mühendis/UDK
